Η ιστοσελίδα περιέχει δημοσιεύσεις κειμένων και ιστορικών πηγών που αφορούν την ιστορία της Αρκαδίας, κυρίως τις περιοχές της Γορτυνίας και του Μαινάλου, καθώς επίσης και ορισμένες ερασιτεχνικές ιστορικές μελέτες γενικότερου ενδιαφέροντος.
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Μελέτες. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Μελέτες. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Σκορτινοί (13-14ος αιώνες)


Στην γαλλική έκδοση (έως 1305) και την αραγωνική έκδοση (έως 1377) του Χρονικό του Μωρέως υπάρχουν ευθείς αναφορές στην εθνικότητα και σε κάποια ονόματα κατοίκων του Δρόγγου των Σκορτών (Σκορτινών) κατά τον 14ου αιώνα.

Βυζαντινή κρατική ιεραρχία και στρατιωτική οργάνωση



Ακολουθεί ο κατάλογος με τους σημαντικότερους τίτλους της βυζαντινής αυλής κατά τον 10ο αιώνα, όπως καταγράφηκαν από τον Κωνσταντίνο Ζ' τον Πορφυρογέννητο. Με την ιεραρχική κατάταξη των διαφόρων πολιτικών και στρατιωτικών αξιωματούχων καθώς και τα οφφίκια που υπάγονταν με τη σειρά τους σε αυτούς τους κρατικούς λειτουργούς. Επίσης περιλαμβάνεται και ο κατάλογος των στρατιωτικών θεμάτων της ίδια εποχής μαζί με τα σχόλια του λόγιου αυτοκράτορα.

Κυρ Ιωάννης ο Τζερνοτάς


Στα λίγα χρόνια της βασιλείας του Σελίμ Α’ (1515-1520) η οθωμανική αυτοκρατορία εξαπλώνεται στην Συρία (1516) και την Αίγυπτο (1517). Καταλύεται η κυριαρχία των Μαμελούκων στις χώρες αυτές, όπου οι χριστιανοί υπέφεραν τα πάνδεινα. Στην εκστρατεία της Αιγύπτου σίγουρα και ίσως της Συρίας παίρνει ενεργό μέρος ο Έλληνας Τσερνοτάμπεης «στρατιώτης» τιμαριούχος της Πελοποννήσου, μαζί με άλλους συμπατριώτες του χριστιανούς σπαήδες.

Τάμα στον Δία – Αχαιοί εναντίον Γαλατών (120 π.Χ.)

Λίγα χρόνια είχαν περάσει μετά την καταστροφή της Κορίνθου και την συρρίκνωση της Αχαϊκής Συμπολιτείας, όταν εξεστράτευσαν Αχαιοί στο πλευρό των Ρωμαίων εναντίον των Γαλατών στην πέραν των Άλπεων Γαλατία. Όλα πήγαν καλά και οι Αχαιοί επιστρέφοντας στις εστίες τους αφιέρωσαν τιμητική επιγραφή στον Δία της Ολυμπίας, περί το 120 π.Χ..

Στοιχεία για την οθωμανική Ελλάδα



Κατά την Δ' Εθνοσυνέλευση στο Άργος 11/7 με 6/8/1829 καταγράφηκαν ορισμένα πολύ σημαντικά στοιχεία για την ζωή των κατοίκων της Ελλάδας κατά τα τελευταία χρόνια της οθωμανοκρατίας που αφορούν την διοίκηση και αυτοδιοίκηση, τις ασχολίες τους και άλλα ενδιαφέροντα στατιστικά στοιχεία. Στην συνέχεια θα παρουσιάσουμε κάποια από αυτά: τα δοσίματα στις αρχές, τις υποχρεώσεις των ενοικιαστών γης, τις αναλογίες ανά περιοχή των ιδιοκτησιών Ελλήνων και Τούρκων, στοιχεία για τη διοικητική διαίρεση της Ελλάδας, εκτίμηση του πληθυσμού και των επαγγέλμάτων των κατοίκων καθώς και εξέταση του τρόπου που ασκούνταν η οθωμανική διοίκηση σε αυτές τις περιοχές.

Προδοσίες και θυσία στη Μολδοβλαχία το 1821


Ακολουθεί μια περιγραφή των επαναστατικών γεγονότων που έλαβαν χώρα στην Μολδοβλαχία τους επτά μήνες που κράτησαν οι συγκρούσεις εκεί. Παρουσίαση του ρόλου των πρωταγωνιστών, της προδοσίας ή της αδράνειας κάποιων από αυτούς, της τραγικής φιγούρας του αρχηγού της Φιλικής Εταιρείας Αλέξανδρου Υψηλάντη, της τύχης του καθώς και τους μεγάλους ηρωισμούς και τη θυσία των Ολύμπιου, Καρπενησιώτη, και άλλων.

Η παράδοση της Πόλης το 1453



Μεγάλο ενδιαφέρον έχει η σειρά των γεγονότων της «άλωσης της Κωνσταντινούπολης» το Μάη του 1453, ακολουθώντας κυρίως την ιστορία της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας του Κορδάτου (από εκεί και οι περισσότερες πηγές) μέσα από την διαμάχη ενωτικών και ανθενωτικών. Αρχικά παρουσιάζονται κάποιες απόψεις των βασικότερων πρωταγωνιστών της ενωτικής και της ανθενωτικής παράταξης.

Σύντομη ιστορία της Πελοποννήσου (2ος αι. π.Χ – 7ος αι. μ.Χ.)



Με το όνομα Καλλικράτης είναι γνωστές τέσσερες προσωπικότητες της Αρχαίας Ελλάδας, ο γνωστός αρχιτέκτονας του Παρθενώνα, ο στρατηγός της Αχαϊκής Συμπολιτείας, ένας γλύπτης και ένας στρατηγός του Πτολεμαίου του Α'. Οι δύο πρώτοι είναι γνωστότεροι και ο πρώτος όπως είναι και λογικό ενέπνευσε αυτούς που έδωσαν το όνομά του νέα διοικητική αρχιτεκτονική της χώρας. Ο Καλλικράτης ήταν πολίτης του Λεοντίου Αχαΐας και κατάφερε να αναδειχθεί στρατηγός της Αχαϊκής Συμπολιτείας, έμεινε γνωστός για τη φιλίας του στους Ρωμαίους, το "ρουφιάνεμα" των 1000 σημαντικότερων Αχαιών συμπολιτών του, που εξορίστηκαν και γενικά πράξεις που οδήγησαν στην αποδυνάμωση της πατρίδας του και την υποδούλωσή της στους Ρωμαίους φίλους του, το 146π.Χ. Ο περιηγητής Παυσανίας τον χαρακτηρίζει ως τον «κακό δαίμονα όλης της Ελλάδας».

Το Πασαλίκι του Μοριά



Πασαλίκι ή Αγιαλετέ της Πελοποννήσου (ή του Μοριά) ήταν το σύστημα οθωμανικής διοίκησης που ίσχυσε στην περιοχή της Πελοποννήσου κατά την περίοδο της Δεύτερης Τουρκοκρατίας (1715-1821). Κατά τους πρώτους αιώνες της οθωμανικής κατάκτησης η Πελοπόννησος υπάγονταν στην δικαιοδοσία του Οθωμανού Αρχιναύαρχου (Καπουδάν πασά) και είχε ως έδρα το Ναύπλιο. Ο Αρχιναύαρχος διοικούσε απευθείας τις περιφέρειες (σαντζάκια) Ναυπλίου και Μυστρά. Μετά την νέα κατάκτηση της Πελοποννήσου από τους Οθωμανούς το 1715, προβιβάστηκε σε ξεχωριστό πασαλίκι με έδρα την Τριπολιτσά.

Τα παράπονα των Ανθενωτικών (1450)


Δύο τραπεζουντιακοί θρήνοι είναι γενικότερα γνωστοί για την άλωση της Πόλης το 1453. Ο πρώτος αφορά στον ερχομό ενός πουλιού που φέρνει στην Τραπεζούντα γραμμένο σε χαρτί το άγγελμα της συμφοράς. Και ο δεύτερος που αναφέρεται στην εποχή που «ο Έλλεν Κωνσταντίνον» όριζε την Πόλη, είχε όμως γύρω του ανθρώπους, ύπουλους και λιπόψυχους. Ο δεύτερος όπως απέδειξε ο καθηγητής Λαογραφίας Κ. Ρωμαίος έχει υποστεί διαδοχικούς συμφυρμούς από μεταγενέστερα ιστορικά γεγονότα, με την αρχική έμπνευση του λαϊκού δημιουργού να έχει αφετηρία στη διαμάχη Ενωτικών-Ανθενωτικών κατά τα τελευταία χρόνια της Πόλης.

Μοραΐτες Οπλαρχηγοί του 1821


Ακολουθεί ο κατάλογος με τα ονοματεπώνυμα των σημαντικότερων οπλαρχηγών (καπετανέων) των επαρχιών της Πελοποννήσου κατά την Επανάσταση του 1821. Χρησιμοποιείται η διοικητική διαίρεση των επαρχιών (καζάδων) κατά την περίοδο της Οθωμανοκρατίας. Συμπεριλαμβάνεται χάρτης με τα όρια και τις έδρες των καζάδων, τα ονόματα των τμημάτων τους (κόλια ή σέμτια) ή ονόματα σημαντικών χωριών ή συστάδων χωριών.

Η μάχη της Πελαγονίας (1259 μ.Χ.)


Καθοριστική για την πορεία του νεοελληνικού έθνους ήταν η μάχη της Πελαγονίας (Σεπτέμβριος 1259), όπου συγκρούστηκαν για το έλεγχο των ελληνικών περιοχών και τη διαδοχή της αυτοκρατορίας, το δεσποτάτο της Ηπείρου και η αυτοκρατορία της Νίκαιας.

Φορεσιά και Άρματα το 1821


Μετά την απελευθέρωση το ντύσιμο των Ελλήνων αρχίζει να παίρνει ευρωπαϊκές επιρροές, μπορεί να μη ντύνονται ακόμα όλοι «ευρωπαϊκά» αλλά και οι ελληνικές φορεσιές αρχίζουν να παίρνουν πολλές μεταλλαγές. Οι στολές της προεδρικής φρουράς και οι τυποποιημένες και πανομοιότυπες «παραδοσιακές ενδυμασίες» που υπάρχουν σήμερα μικρή σχέση είχαν με τις πραγματικές φορεσιές της εποχής.

Η Εποχή του Χαλκού στο Αιγαίο


Ακολουθεί ένα χρονολόγιο με επίκεντρο την Εποχής του Χαλκού στο Αιγαίο, ακολουθώντας κατά βάση το Πάριο Χρονικό.

Αυτόχθονες εναντίον Ετεροχθόνων


Τρία ζητήματα ξεσήκωσαν πεισματικές συζητήσεις στην Εθνική Συνέλευση του Νοεμβρίου του 1843. Το ψήφισμα για τους αυτόχθονες και τους ετερόχθονες, αν θα έπρεπε να γίνει ή όχι Γερουσία και ο εκλογικός νόμος. Οι πληρεξούσιοι χωρίστηκαν σε δυο παρατάξεις τους «αυτόχθονες» και τους «ετερόχθονες» που υποστήριξαν πεισματικά και με πάθος τις απόψεις τους σε δώδεκα συνεδριάσεις.

Αλαμανικός φόρος και βυζαντινά μνημόνια


Εξουθένωση των φτωχών υπηκόων, κατάργηση φορολογικών διατάξεων υπέρ των μικροκαλλιεργητών, ληστρική και ανάλγητη φορολογία, εξωφρενικά προνόμια προς ώφελος των μεγαλογαιοκτημόνων και των ξένων εμπόρων-αποικιοκρατών, κατάργηση εθνικού στρατού και στόλου με επίσημα διατάγματα, τεράστιας σπατάλες αυλικών και αδιαφορία για τις κρατικές υποθέσεις...

Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α

Απογραφές
Η επαρχία του Λιονταριού (1461)
Η Καρύταινα (Λιοντάρι) (1512-1520)
Ο Δήμος (kaza) της Καρύταινας (1566-1574)
Χωριά Γορτυνίας (1700-1830)
Χωριά και αριθμός οικογενειών Γορτυνίας (απόγραφή Pouqueville)
Απογραφή Γορτυνίας (1834)
Απογραφή Αρκαδίας (1834)
Απογραφή Γορτυνίας (1852)

Ονόματα
Σκορτινοί (13-14ος αιώνες)
Κροκόντηλοι-Αγ.Γεώργιος των Σκορτών (13-15ος αιώνας)
Δημητσανίτες (1461-1574)
Μέλη δημοτικού συμβουλίου Τριπολιτσάς (1700)
Ονόματα στρατιωτικών των Κολοκοτρωναίων (1821)
Γορτύνιοι Πολιτικοί κατά την Επανάσταση (1821)
Γορτύνιοι Αξιωματικοί κατά την Επανάσταση (1821)
Γορτύνιοι Φιλικοί (1821)
Ονόματα Λαγκαδινών (1822-3)
Ονόματα κατοίκων επαρχίας Τριπολιτσάς - Α (1823)
Ονόματα κατοίκων επαρχίας Τριπολιτσάς - Β (1823)
Προαγωγές Γορτυνίων στρατιωτικών (1824)
Δημοτικοί εισπράκτορες Γορτυνίας (1836)
Δήμαρχοι και Πάρεδροι Γορτυνίας (1841)
Φύλλα ποιότητας Δημάρχων και παραγόντων της Γορτυνίας (1849-1850)
Εκλογικά έγγραφα Γορτυνίας [1843 - 1862]
Εκλογικός κατάλογος Γορτυνίας (1865)
Επώνυμα Γορτυνίων 1865 (δήμοι Γόρτυνος, Ελευσίνος, Κλείτωρος και Μυλάοντος)
Επώνυμα Γορτυνίων 1872 (δήμοι Λαγκαδίων και Νυμφασίας)
Επώνυμα Γορτυνίων 1872 (δήμοι Τρικολόνων και Τροπαίων)
Επώνυμα Γορτυνίων 1872 (δήμοι Ηραίας και Θέλπουσας)
Επώνυμα κατοίκων δήμων Φαλάνθου (1879) και Θεισόας (1843)
Μικρά ονόματα Γορτυνίων (19ος αιώνας)

Τοπωνύμια
Mετονομασίες οικισμών Αρκαδίας (1920)
Μεσσαρέα
Τοπωνύμια Βυτίνας
Τοπωνύμια Βάχλιας
Τοπωνύμιο Τσιπιανά
Τοπωνύμιο Ψάρι
Τοπωνύμιο Αρτοζήνος
Τα τοπωνύμια ως πηγή της πρώιμης κοινωνικής ιστορίας των σλαβικών φύλων
Nτρομπολιτσά- Tριπολιτσά- Tρίπολη : μια ιχνηλάτηση
Γορτυνιακά τοπωνύμια σλαβικής ετυμολογίας
Στα χνάρια του περιηγητή Παυσανία στην Αρκαδία
Συνοικισμός Μεγάλης Πόλεως

Διάλεκτοι και Ιδιώματα
Το αρχαίο αρκαδικό γράμμα "Τσαν"
Η αρχαία αρκαδοκυπριακή διάλεκτος
Σύγκριση γορτυνιακού με άλλα ιδιώματα στο φωνολογικό επίπεδο
Συνοπτική παρουσίαση γορτυνιακού ιδιώματος
Το φαινόμενο του τσιτακισμού στα πελοποννησιακά ιδιώματα
H συνθηματική γλώσσα των Λαγκαδινών μαστόρων
To ιδιωματικό στοιχείο στη γλώσσα των απομνημονευμάτων του Θεοδώρου Κολοκοτρώνη

Ιστορικά θέματα (επιλεγμένα)
Πασάς Mαυραειδής Φαρμάκης
Ιστορική γεωγραφία Αρκαδίας (395-1209)
Δοξαπατρήν τον λέγουσιν, μέγας στρατιώτης ένι
Λυκάων της Αρκαδίας
Φωτάκος: Μάχη εν Τρικόρφοις - 23 Ιουν. 1825
Κανέλλος Δεληγιάννης: Πολιορκία Λάλα
Κανέλλος Δεληγιάννης: Η μάχη του Βαλτετσίου (12-13 Μαιΐου 1821)
Κανέλλος Δεληγιάννης: Η μάχη της Γράνας
Κανέλλος Δεληγιάννης: Έξοδοι Δράμαλη από την Κόρινθο
Κανέλλος Δεληγιάννης: Γορτυνιακός εμφύλιος (1823) και αρχές του γενικού εμφυλίου (1824)
Κανέλλος Δεληγιάννης: Μάχες στο Άργος, Δερβενάκια, Αγιοσώστη, Αγιονόρι
Κανέλλος Δεληγιάννης: Α' Πολιορκία Μεσολογγίου
Κανέλλος Δεληγιάννης: Εκστρατεία στη Δυτ. Ελλάδα, Μάχη του Πέτα
Καταστροφή Ζάτουνας - Απρίλιος 1779
Αναφορές για τα επεισόδια στη Γορτυνία (Ιουν. 1823)
Αναφορά επαρχίας Καρύταινας (Δ' Εθνοσυνέλευση, Άργος 1829)
Επιστολή κατά Κολοκοτρώνη (Εμφύλιος 1823)
Ο Μοραΐτης Πυρπολητής του 1821
Τα άρματα της Καρύταινας (1821)

Μελέτες
Βυζαντινή κρατική ιεραρχία και στρατιωτική οργάνωση
Κυρ Ιωάννης ο Τζερνοτάς
Τάμα στον Δία – Αχαιοί εναντίον Γαλατών (120 π.Χ.)
Στοιχεία για την οθωμανική Ελλάδα
Προδοσίες και θυσία στη Μολδοβλαχία το 1821
Η παράδοση της Πόλης το 1453
Σύντομη ιστορία της Πελοποννήσου (2ος αι. π.Χ – 7ος αι. μ.Χ.)
Το Πασαλίκι του Μοριά
Τα παράπονα των Ανθενωτικών (1450)
Μοραΐτες Οπλαρχηγοί του 1821
Η μάχη της Πελαγονίας (1259 μ.Χ.)
Φορεσιά και Άρματα το 1821
Η Εποχή του Χαλκού στο Αιγαίο
Αυτόχθονες εναντίον Ετεροχθόνων
Αλαμανικός φόρος και βυζαντινά μνημόνια